سيد محمد خالد غفارى

25

فرهنگ اصطلاحات آثار شيخ اشراق ( فارسى )

آثار افلاطون : آثار افلاطون را مىتوان به دو دسته تقسيم كرد : 1 . محاورات . 2 . مباحث و مطالبى تخصّصى كه در آكادمى براى دانشجويان بيان مىكرده و دانشجويان از آنها يادداشت بر مىداشته‌اند . نكتهء مهم اين است كه آنچه به عنوان آثار افلاطون شناخته شده و به ما رسيده است همان محاورات اوست كه به نظر عدّه‌اى مطالبى غير تخصّصى بوده كه براى عامّه با سواد طرح‌ريزى مىشده است و اين مسأله در مورد آثار ارسطو كاملا به عكس است ، يعنى آنچه از او به ما رسيده مطالب و مباحث تخصّصى او بوده است . محاورات او سى و شش محاوره است كه مجموعهء كامل آن در دست است . فلسفهء افلاطون : از آنجا كه فلسفهء افلاطون بيش از آنكه به بيان حقايق بپردازد و دربارهء آنها استدلال نمايد ، به جست و جوى حقيقت مىپردازد و به تعبير بعضى « فلسفه براى افلاطون همان ديالكتيك است و ذات ديالكتيك هم همان حركت است كه هر گونه سيستم بسته‌اى را در هم مىشكند » . ، يكى از دشوارترين كارها تعيين عناصر اصلى فلسفهء اوست . به هر حال در تاريخ فلسفه يك سلسله افكار و آراى مهم منسوب به اوست كه برتراندراسل آنها را بدين صورت ترتيب داده است : الف ) مدينهء فاضله : مدينهء فاضله ، از مهمترين موضوعات فلسفهء افلاطون است ، طرح او از اين مدينه قديمترين طرح مدينه‌هاى فاضلهء تاريخ انديشهء بشرى است . طرح جامع اين مدينهء فاضله در كتاب مفصّل جمهوريّت او كه قسمت زيادى از آن به همين موضوع اختصاص يافته ، ارائه گرديده است . فكر اساسى موضوع جمهوريّت ، تعريف عدالت و شناخت ماهيّت آن است . در اين طرح همهء جنبه‌هاى فردى و اجتماعى يك جامعه مورد بحث قرار گرفته است و پيشنهاد او اين است كه در مدينهء فاضله بايد حكيمان حاكم باشند . ب ) نظريّهء مثل : نظريّهء مثل هم در كتاب جمهوريّت در جنب آراى سياسى ، نه تنها در درجهء اول اهميّت قرار گرفته ، بلكه مشهورترين و مؤثرترين قسمتهاى كتاب است . مبناى قول به مثل اين است كه چون مدركات حسّى دايم در تغيّر و صيرورت‌اند و صفات و ويژگيهاى نسبى ناپايدار و متباين دارند ، لذا واقعى نيستند و نمىتوانند متعلّق